Teren krzyżtoporskich ogrodów to jedna z największych tajemnic rezydencji. Zadokumentowana z niezmierną starannością przez Erica Dahlberga misterna kompozycja ogrodowych haftów pojawiała się w podręcznikach architektury ogrodowej całego świata. Zadanie archeologów było zatem sprawdzenia stopnia prawdziwości przekazu pozostawionego przez adiutanta króla Karola X i określenie stanu zachowania spodziewanych reliktów. Badania archeologiczne skoncentrowane zostały w osi głównej założenia. Objęły swym zasięgiem znaczną cześć altany oraz znajdujących się w jej pobliżu reliktów interpretowanych jako basen. Dla pełniejszego zrozumienia założenia ogrodowego, wytyczone zostały sondaże pozwalające określić dokładne położenie oraz stan zachowania murów ograniczających partery haftowe.
Badania potwierdziły w dużej mierze zgodność reliktów ogrodów ze wspomnianym planem Dahlberga, co stawia odkrycie krzyżtoporskie w rzędzie jednych z największych sukcesów archeologicznych ubiegłego roku w skali europejskiej.

2010 © Andrzej Gołembnik Zespół Archeologiczno Konserwatorski: a.golembnik@post.pl wykonanie: Marcin Potoniec